FIFAning kelishuvlari: Jahon chempionati sotilayaptimi?

Asl xabar e’lon qilingan sana: 30-iyul, 2026
Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) so'nggi paytlarda o'zining yangi va shu bilan birga, ko'plab savollarni tug'dirayotgan tashabbusi bilan chiqdi. Tashkilot o'zining global miqyosdagi loyihalari va musobaqalarini rivojlantirish maqsadida xususiy investorlardan 20 milliard dollargacha mablag' jalb etishni rejalashtirmoqda. Bu g'oya, ayniqsa, Jahon chempionati kabi nufuzli turnirlarning kelajagi bilan bog'liq jiddiy xavotirlarni uyg'otdi.
FIFAning ushbu taklifi ko'plab futbol jamoatchiligi tomonidan qizg'in tanqid ostiga olindi. Tanqidchilarning asosiy e'tirozi shundaki, bunday yirik xususiy sarmoyaning kirib kelishi futbolning tijoratlashtirilishini yanada kuchaytirib, uning asosiy qadriyatlari va universal ruhiga putur yetkazishi mumkin. Xususan, Jahon chempionati kabi musobaqalarning tijoriy manfaatlar yo'lida o'zgarib ketishidan cho'chishmoqda. Bunday kelishuvlar qanday shartlar asosida tuzilishi va qaysi davlatlar yoki kompaniyalarning manfaatdorligi haqida hozircha aniq ma'lumotlar berilmagan.
FIFA matbuot xizmati bayonotida ta'kidlanishicha, bu sarmoya faqatgina futbolning rivojlanishi, yangi infratuzilma obyektlarini qurish va yoshlar dasturlarini qo'llab-quvvatlash uchun ishlatiladi. Tashkilotning fikricha, bu qadam futbolni yanada global va ommabop qilishga xizmat qiladi. Biroq, kelishuvning qanday mexanizm asosida amalga oshirilishi va investorlarning qanday huquqlarga ega bo'lishi hozircha aniq emas. Bu esa FIFAning ushbu masalada shaffoflikni ta'minlash zarurligini ko'rsatmoqda.
Kelgusi oylarda ushbu rejaning qanchalik amalga oshishi va uning futbol dunyosiga ta'siri qanday bo'lishi kutiladi. Agar FIFA ushbu yirik bitimni amalga oshirsagina, bu jahon futbolining kelajakdagi yo'nalishini belgilab berishi mumkin. Hozircha, bu reja ko'proq savollar tug'dirmoqda va futbol muxlislari FIFAning keyingi qadamlarini diqqat bilan kuzatib borishadi.
Bu FIFAning kelajakdagi moliyaviy va boshqaruv strategiyasiga katta ta'sir ko'rsatishi mumkin. Muxlislar uchun esa Jahon chempionati kabi tadbirlarning tijoratlashtirilishi va uning natijasida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan o'zgarishlar muhim ahamiyat kasb etadi.