Google DeepMind Yer yuzidagi o‘rmon turlarini 10 metrli aniqlikda xaritalovchi ForTy modelini taqdim etdi

Koinotdan qaraganda bokira tropik o'rmon, evkalipt plantatsiyasi yoki palma xo'jaligi bir xil yashil hududdek ko'rinadi, biroq ularning uglerod saqlashi va biologik xilma-xilligi tubdan farq qiladi. Tabiiy o'rmonlarni asrash va ularning plantatsiyalarga aylantirilishini aniqlash maqsadida Google DeepMind, Google Research, Butunjahon resurslar instituti (WRI) hamda IIASA hamkorligida Forest Typology (ForTy) 2020 global xaritasi yaratildi.

ForTy modeli butun sayyora bo'ylab har bir 10 metrga 10 metr o'lchamdagi yer maydonini BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) ta'riflariga binoan oltita alohida o'rmon va yerdan foydalanish toifasiga ajratadi. Shu bilan birga, 2017-yildan 2025-yilgacha bo'lgan davrni qamrab oluvchi vaqtli qator chiqarildi. Bu orqali foydalanuvchilar nafaqat o'rmon qayerda yo'qolganini, balki uning o'rniga nima paydo bo'lganini (masalan, ekin maydoni yoki yog'och plantatsiyasi) yilma-yil kuzatishi mumkin.

Mazkur yangilik Yevropa Ittifoqining o'rmonlarning kesilishiga qarshi qoidalarini (EUDR) hayotga tatbiq etishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu reglament kofe, kakao, yog'och va palma moyi kabi mahsulotlarning 2020-yildan keyin o'rmon bo'lgan yerlardan olinmaganligini talab qiladi. An'anaviy xaritalar faqat daraxt qoplamini ko'rsatgan bo'lsa, ForTy o'rmon turini va undan keyingi o'zgarishlarni batafsil ajratib beradi.

Modelni o'qitish uchun ekspertlar tomonidan belgilangan 1,7 millionga yaqin joylashuv ma'lumotlari va ko'p yillik sun'iy yo'ldosh tasvirlarini jamlagan AlphaEarth Foundations embeddinglaridan foydalanildi. Dunyo bo'ylab 9 000 dan ortiq tasodifiy joylarda tekshirilganda, ForTy o'rmon turlarini 90% aniqlikda, o'rmon va o'rmon bo'lmagan hududlarni esa 95% aniqlikda to'g'ri tasnifladi.

Model har bir hudud uchun ehtimollik ballarini taqdim etadi, bu esa kompaniyalar va tadqiqotchilarga o'z talablariga mos aniqlik chegarasini sozlash imkonini beradi. Ayni paytda ForTy 2020 xaritasi va 2017–2025 yillar dinamikasi Google Earth Engine platformasida ochiq litsenziya asosida barcha uchun bepul foydalanishga topshirildi.