#Ta'lim — so‘nggi yangiliklar

Avstraliyadagi oliy ta'lim muassasalari ChatGPT texnologiyasidan foydalanish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytirmoqda. Ushbu tashabbus talabalarni sun'iy intellektga asoslangan zamonaviy mehnat bozoriga tayyorlash maqsadida bevosita o'quv jarayoniga tatbiq etilmoqda. OpenAI ma'lumotlariga ko'ra, ta'lim tizimiga generativ AI vositalarining integratsiya qilinishi yangi avlod kadrlarini shakllantirishga xizmat qiladi. Bu esa yosh mutaxassislarning kelajakdagi raqobatbardoshligini ta'minlashga qaratilgan.

Google kompaniyasi K–12 (maktab ta'limi) muassasalari uchun sun'iy intellekt xizmatlaridan foydalanish bo'yicha yangi siyosatiga aniqlik kiritdi. Dastlabki xabarlarda AI xizmatlaridan voz kechgan maktablar Google qidiruv tizimidan ham mahrum bo'lishi aytilib, o'qituvchilar va ota-onalar e'tiroziga sabab bo'lgan edi. Kompaniya ta'kidlashicha, maktablar alohida Gemini ilovalarini o'chirib qo'yishi mumkin, ammo qidiruv yoqilsa, uning tarkibidagi AI funksiyalari o'chirilmaydi. Shu tariqa, maktablar an'anaviy, AI elementlaridan to'liq xoli bo'lgan Google qidiruvidan foydalana olmaydi.

OpenAI kompaniyasining global masalalar bo'yicha rahbari Kris Lihan 2028-yilgi AQSh prezidentlik saylovlari sun'iy intellekt uchun burilish nuqtasi bo'lishini ta'kidladi. U o'zining yangi essesida AIning iqtisodiyotga ta'sirini 1930-yillardagi Ruzveltning 'Yangi kursi' (New Deal) islohotlariga qiyoslagan. Lihan siyosatchilarni texnologiyaga qarshi kayfiyatga berilmasdan, ishchilar himoyasi, ta'lim va ma'lumotlar markazlarini rivojlantirishga qaratilgan beshta ustuvor yo'nalish bo'yicha siyosat ishlab chiqishga chaqirgan. Biroq tahlilchilar va mustaqil ekspertlar bu tashabbusni jamoatchilik manfaatidan ko'ra ko'proq xususiy kompaniya o'sishi va infratuzilmasini kengaytirishga qaratilgan lobbizm sifatida tanqid qilmoqda.

Google qidiruv tizimidagi sun'iy intellekt funksiyalarini maktablar uchun majburiy qilgani ortidan DuckDuckGo ta'lim muassasalariga o'z qidiruv tizimini taklif qila boshladi. Google maktablarga Gemini xizmatini o'chirishga ruxsat bergan bo'lsa-da, qidiruvdagi sun'iy intellektni to'xtatish uchun butun Google Search xizmatini o'chirish talab etiladi. DuckDuckGo esa foydalanuvchilarga sun'iy intellektni to'liq o'chirish, jumladan maxsus "noai" sahifasidan foydalanish imkoniyatini taqdim etmoqda. Maxfiylikka yo'naltirilgan kompaniya Google hukmron bo'lgan 50 million Chromebook'lik ta'lim bozorida o'z o'rnini mustahkamlashni ko'zlamoqda.

Google kompaniyasi o'zining K-12 dasturlaridan foydalanadigan maktablar sun'iy intellekt vositalaridan foydalanishga rozilik bermasa, Google Search xizmatidan mahrum bo'lishi haqida e'lon qildi. Kompaniya vitse-prezidenti Kris Fillips qidiruv va AI texnologiyalari chuqur integratsiyalashganini aytib, bu qarorni izohladi. Ushbu reja siyosatchilar va antimonopoliya faollari tomonidan keskin qoralanib, monopoliyadan foydalanib sun'iy intellektni majburlash deb baholandi. Tanqidlardan so'ng Google maktablar uchun Gemini va Qidiruv alohida yoqilishi mumkinligini aytib, o'z bayonotiga aniqlik kiritishga majbur bo'ldi.

Google o'zining ta'lim ekotizimidan foydalanuvchi maktablarga sun'iy intellekt vositalarini o'chirib qo'yish imkoniyatini taqdim etmoqda. Biroq, kompaniya siyosatiga ko'ra, sun'iy intellektdan voz kechish an'anaviy Google Search qidiruv tizimini ham to'liq bloklashni anglatadi. Ta'lim muassasalari uchun SI vositalari sukut bo'yicha o'chirilgan bo'ladi va ularni administratorlar yoqishi kerak bo'ladi. Ushbu cheklovlar Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom va Google Search xizmatlarini qamrab oladi. Agar maktablar SI funksiyalarini faollashtirsa, ularga standart Gemini yoki ta'limga mo'ljallangan maxsus "Guided Learning" rejimi taklif etiladi.

Google kompaniyasi o'zining sun'iy intellekt funksiyalaridan foydalanishni istamagan maktablarda an'anaviy qidiruv tizimini butunlay o'chirib qo'yishini e'lon qildi. Maktab ma'murlariga qidiruvni saqlab qolgan holda Gemini vositalarini o'chirib qo'yish imkoniyati berilmaydi, chunki kompaniya qidiruv va SI chuqur integratsiyalashganini ta'kidlamoqda. K-12 o'quvchi akkauntlarida Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom va Google Search standart holatda o'chiq bo'ladi va faqat ma'murlar ruxsati bilan yoqiladi. Ushbu qaror sun'iy intellektning o'quvchilar bilimiga salbiy ta'siri va test natijalari pasayishi bo'yicha bildirilgan xavotirlar ortidan qabul qilindi.

Google keyingi yildan boshlab K-12 maktablarida sun'iy intellekt vositalarini standart holatda o'chirib qo'yishini e'lon qildi. Agar maktab ma'muriyati ularni maxsus yoqmasa, o'quvchilar Gemini, NotebookLM va Gemini in Classroom xizmatlaridan foydalana olmaydi. Biroq sun'iy intellektni to'liq cheklash Google Search qidiruv tizimini ham bloklaydi, chunki AI funksiyalari qidiruvga chuqur integratsiya qilingan. Bu qaror ta'lim muassasalarini qiyin tanlov oldida qoldirmoqda. Shu bilan birga, kompaniya to'g'ridan-to'g'ri javob berish o'rniga chuqur tushunishga yordam beruvchi Guided Learning ta'lim vositasini ham taqdim etdi.

AQSh Adliya vazirligi (DOJ) sun'iy intellektdan foydalanib millionlab dollarlik talaba kreditlarini o‘g‘irlagan «arvoh talabalar» tarmog‘iga qarshi keng ko‘lamli tergov doirasida besh kishiga ayblov e'lon qildi. Firibgarlar kollejga bormagan fuqarolar ma'lumotlarini o‘g‘irlab, FAFSA orqali grant va kredit olgan hamda darslarni bajarish va onlayn mashg‘ulotlarda qatnashishni simulyatsiya qilish uchun AIdan foydalangan. Ta'lim vazirligi 830 000 dan ortiq shubhali hisobni aniqlagan bo‘lib, umumiy zarar 130 million dollarga yetishi mumkin. Keniyadagi tarmoqdan 750 000 dollardan ortiq kriptovalyuta musodara qilindi.

Dartmut kolleji prorektori Santyago Shnell o'zining ilmiy maqolalari va Washington Post nashridagi maqolasida sun'iy intellektdan sezilarli darajada foydalanganini yashirgani fosh bo'lgach, lavozimidan iste'foga chiqdi. Qizig'i shundaki, u avvalroq oliy ta'limda AIdan noqonuniy foydalanish xavflari haqida maqola yozgan edi. Maxsus maslahat qo'mitasi tekshiruvi Shnellning Dartmut korporativ Claude hisobidagi yozishmalarini o'rganib, uning ilmiy tahrir va matnlarni qayta ishlashda neyrotarmoqlardan keng foydalanganini aniqladi. Shnell AI vositalarini faqat tahririy yordamchi deb hisoblaganini ta'kidlasa-da, nashriyotlarning majburiy ochiqlik talablariga rioya qilmagan. Ushbu voqea akademik doiralarda sun'iy intellektdan foydalanish chegaralari va shaffoflik mezonlari bo'yicha qizg'in bahslarni keltirib chiqardi.

Google kompaniyasi Gemini ilovasida turli mavzularni interaktiv va qatlamli vizual ko'rinishda o'rganish imkonini beruvchi immersiv tadqiqotlar kutubxonasini taqdim etdi. Foydalanuvchilar Ipak yo'li xaritalari, reaktiv dvigatel tuzilishi yoki chaqmoq fizikasi kabi mavzularni sayyora miqyosidan to atom darajasigacha bosqichma-bosqich ko'rishlari mumkin. Ayni paytda funksiya Gemini talabalar markazida mavjud va tez orada bevosita chat orqali ham taqdim etiladi. Tizim ingliz, fransuz, hind, xitoy va boshqa bir qator tillarda ishga tushirildi.

Google Research va Stanford Accelerator for Learning 11 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan maktab o'quvchilari uchun 'Polar Peaks' nomli interaktiv ta'limiy kvestni ishga tushirdi. Loyiha AI Quests turkumining uchinchi darsi bo'lib, o'quvchilarga sun'iy intellekt orqali inson miyasini xaritalash, ma'lumotlarni tozalash va modellarni sinovdan o'tkazish kabi amaliy ko'nikmalarni o'rgatadi. Shuningdek, jarayonda texnologiyalardan mas'uliyat bilan foydalanish va inson nazoratining ahamiyati alohida ta'kidlanadi. Bugungi kunga qadar ushbu turkum doirasida 10 ta tilda 400 000 dan ortiq kvest muvaffaqiyatli yakunlangan.

Google o'zining sun'iy intellekt texnologiyalari orqali ilm-fan yutuqlarini tezlashtirish va insoniyat oldida turgan murakkab muammolarni bartaraf etishga qaratilgan natijalarini e'lon qildi. Kompaniya AI modellari hozirda 300 dan ortiq tilni qo'llab-quvvatlab, Yer aholisining 86 foizini qamrab olmoqda. Shuningdek, global miqyosda texnologiyaning qo'llanilishini ko'rsatuvchi AI & Economy ATLAS interaktiv platformasi ishga tushirildi. Asosiy e'tibor kasalliklarni erta aniqlash, toshqin va yong'in kabi tabiiy ofatlarni prognozlash hamda ta'lim sifatini yaxshilashga qaratilmoqda. Kompaniya 2006-yildan beri 1700 dan ortiq ilmiy muassasaga 1 milliard dollardan ziyod grant ajratganini ta'kidladi.

OpenAI va Grab Janubi-Sharqiy Osiyoda amaliy sun'iy intellekt ko'nikmalarini oshirishga qaratilgan 'GO Forward with AI' mintaqaviy dasturini ishga tushirdi. Mazkur loyiha orqali mintaqa bo'ylab 30 000 nafar hamkorga zamonaviy AI vositalaridan foydalanish o'rgatiladi. Dastur ishtirokchilarning raqamli savodxonligini oshirish va kundalik faoliyatida SI texnologiyalarini samarali qo'llashiga ko'maklashadi. Ushbu hamkorlik OpenAI kompaniyasining global miqyosda ta'lim va amaliy ko'nikmalarni rivojlantirish borasidagi tashabbuslaridan biri hisoblanadi.