📂 AI Startuplar(2-sahifa)

AQShda bo'lib o'tgan oraliq saylovlar natijalari sun'iy intellekt infratuzilmasini kengaytirish rejalari uchun jiddiy to'siqqa aylandi. NBC News o'tkazgan so'rovnomaga ko'ra, saylovchilarning 76 foizi o'z hududlarida yangi ma'lumotlar markazlari qurilishiga qarshi chiqqan. Mamlakat bo'ylab o'tkazilgan 45 ta mahalliy ovoz berish tashabbusining 33 tasida cheklovchi choralar ma'qullandi. Shu bilan birga, bir qator shtatlarda data-markazlar qurilishiga moratoriy e'lon qilishni yoqlagan nomzodlar g'alaba qozondi.

Uoll-stritning PIMCO va Apollo kabi yirik investitsiya gigantlari sun'iy intellekt infratuzilmasini moliyalashtirishdagi xatarlar va bozor pasayishi ehtimolidan ogohlantirmoqda. PIMCO rahbari Emmanuel Romanning hisob-kitoblariga ko'ra, sun'iy intellektni rivojlantirish kelgusi besh yilda 2 trillion dollarlik qarz mablag'larini talab qilishi mumkin. Shunga qaramay, Meta, Microsoft, Oracle va Alphabet kabi texnologiya gigantlari o'zlarining AI xarajatlarini qoplash uchun o'nlab milliard dollarlik obligatsiyalar chiqarishda davom etmoqda. Masalan, Meta 15-20 milliard dollarlik obligatsiyalari uchun 58 milliard dollarlik buyurtma yig'gan. Biroq investorlar AI iqtisodiyoti va narx siyosatining kelajakdagi noaniqliklaridan jiddiy xavotirda.

Kleiner Perkins sobiq hamkori Ted Shleyn asos solgan Ballistic Ventures venchur fondi ikkita yangi fond doirasida 490 million dollar jalb qilishni rejalashtirmoqda. Ushbu qadam sun'iy intellekt rivojlanishi oqibatida kiberxurujlar xavfi oshgani va xavfsizlik vositalariga talab kuchaygan paytga to'g'ri keldi. Kompaniya o'zining uchinchi flagman fondi uchun 360 million dollar, alohida Fund B vositasi uchun esa 130 million dollar to'plash bo'yicha AQSh qimmatli qog'ozlar komissiyasiga (SEC) ariza topshirdi. JPMorgan ma'lumotlariga ko'ra, kiberxavfsizlikka yo'naltirilgan investitsiyalarning 72 foizi bevosita AI bilan bog'liq kompaniyalarga to'g'ri kelmoqda.

Palantir uchinchi chorakda daromadini o‘tgan yilgiga nisbatan 96 foizga oshirib, 2,31 milliard dollarga yetkazdi va prognozlarni ortda qoldirdi. Kompaniya tarixida ilk bor AQSh tijorat sektoridagi daromad davlat shartnomalaridan oshib ketdi. Bunga korxonalarning ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlovchi sun'iy intellekt dasturlariga bo‘lgan talabi sabab bo‘ldi. Biroq, umumiy shartnoma qiymati (TCV) avvalgi chorakdagi 2,13 milliard dollardan 1,46 milliard dollargacha pasaygan. Shuningdek, korporatsiyalar qisqa muddatli sinov shartnomalarini tuzib, ularni oson bekor qilishga moyil bo‘lib qolmoqda.

San-Fransiskoda joylashgan Fal startapi Bessemer Venture Partners yetakchiligidagi navbatdagi investitsiya raundida 1,3 milliard dollar jalb qildi. Ushbu kelishuv doirasida kompaniyaning bozor bahosi 16 milliard dollarga yetib, aprel oyidagi 8 milliard dollarlik baholashdan ikki baravarga oshdi. Kompaniya Series E va Series F raundlarida birgalikda jami 1,65 milliard dollar to‘plaganini bildirdi. Mazkur moliyalashtirish ochiq manbali AI modellarini ishga tushirish (inference) xizmatlariga talab keskin oshishi fonida yuz berdi. Bloomberg xabariga ko‘ra, Fal kompaniyasining yillik daromadi joriy yilda 800 million dollardan oshgan.

Netflix striming xizmati foydalanuvchilarning joriy kayfiyati va xohishlariga asoslangan tavsiyalar beruvchi yangi 'AI Discover' tajribaviy bo'limini e'lon qildi. Ushbu bo'lim orqali tomoshabinlar 'yengilroq narsa', 'meni qo'rqit', 'oilaviy kino kechasi' kabi maxsus mavzularni tanlab, o'zlariga mos kontentni topishlari mumkin. Yangi intellektual qatlam foydalanuvchilarning real vaqtdagi so'rovlariga moslashib boradi. Hozirda funksiya AQShdagi ingliz tilida ishlaydigan qo'llab-quvvatlanadigan televizorlar uchun taqdim etilmoqda.

Netflix o'zining televizorlar uchun mo'ljallangan ilovasida yangi "AI Discover" deb nomlangan eksperimental bo'limni joriy etishni boshladi. Ushbu bo'lim sun'iy intellekt yordamida tomoshabinlarga turli mavzularga moslashtirilgan film va seriallarni tavsiya qiladi. Masalan, foydalanuvchilar "Yengil kontent", "Oilaviy kino kechasi" yoki "Qisqa tomosha" kabi yo'nalishlar bo'yicha mos kontentni tanlashlari mumkin. Tizim real vaqt rejimida foydalanuvchi fikr-mulohazasiga moslashadi va unga yoqmagan tavsiyalarni keyinchalik hisobga oladi. Yangi funksiya dastlab AQShda ingliz tilidan foydalanuvchi tomoshabinlar uchun bosqichma-bosqich ishga tushirilmoqda.

AQShda bo'lib o'tadigan 2026-yilgi oraliq saylovlarda texnologiya sohasi bilan bog'liq masalalar saylovchilar e'tiboridagi asosiy mavzulardan biriga aylanmoqda. Fuqarolar va siyosatchilarni ayniqsa sun'iy intellekt xavfsizligi, data-markazlarning kengayishi va ularning energiya narxlariga ta'siri xavotirga solmoqda. Shuningdek, Flock kabi kuzatuv texnologiyalarining ommalashuvi hamda Kaliforniyada milliarderlar boyligiga solinadigan soliqlar bo'yicha bahslar avj olgan. Keyingi chaqiriq Kongressi AI sohasini tartibga solish va data-markazlarga qarshi e'tirozlarni hal qilish ustida ishlashi kutilmoqda.

Apple kompaniyasi App Store qoidalariga o'zgartirish kiritib, tanishuv va sun'iy intellekt hamrohlari ilovalariga voyaga yetmaganlarning kirishini cheklaydi. Yangi talablarga ko'ra, shahvoniy yoki romantik xarakterdagi AI suhbatdoshlariga ega ilovalar 18+ yosh reytingini olishi shart. Ushbu tartib 16-noyabrdan boshlab kuchga kiradi va dasturchilardan ilova xususiyatlarini to'liq tavsiflashni talab qiladi. Cheklovlar Character.AI, Replika va xAI kabi yoshlar orasida ommalashgan yirik platformalarga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Shuningdek, foydalanuvchilarning real vaqtdagi geolokatsiyasini almashuvchi ilovalar uchun ham maxsus shaffoflik talablari joriy qilinmoqda.

Apple kompaniyasi Apple Watch uchun yangi Audio Intelligence sun'iy intellekt texnologiyasini ishlab chiquvchilar o‘rtasida beta-sinovdan o‘tkazishni boshladi. Ushbu to‘plam muhim tovushlarni aniqlash, musiqa topish hamda inson suhbatlarini qayta ko‘rish va umumlashtirish kabi to‘rtta asosiy funksiyani o‘z ichiga oladi. Ular orasida eng katta e'tiborga sabab bo‘layotgani Live Rewind va Siri Recaps imkoniyatlaridir. Foydalanuvchilar suhbatdoshining oxirgi 15 soniyada nima deganini matn ko‘rinishida o‘qishi yoki butun uchrashuvdan qisqa xulosalar olishi mumkin. Maxfiylikni ta'minlash maqsadida Apple audioni to‘liq saqlamaydi va ma'lumotlarni Private Cloud Compute orqali shifrlangan holda qayta ishlaydi.

AQSh prezidenti Donald Tramp federal agentliklarga an'anaviy "sun'iy intellekt" (AI) atamasini "Super Intelligence" (SI) deb o'zgartirishni buyuruvchi maxsus farmon imzoladi. Hukumat pozitsiyasiga ko'ra, zamonaviy texnologiyalar inson aqlini shunchaki taqlid qilmay, uni kuchaytirmoqda, shu bois yangi nom bu jarayonni aniqroq aks ettiradi. Biroq farmon chiqqanidan bir oy o'tib ham, davlat idoralari va OAVlar yangi atamaga o'tishda turli qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Texnologiya gigantlari rahbarlari ham bu o'zgarishga turlicha munosabat bildirmoqda: Ilon Mask va Mark Sukerberg yangi atamadan qisman foydalanayotgan bo'lsa, Microsoft, Amazon va Alphabet vakillari hanuz an'anaviy "AI" terminini ishlatmoqda.

Starbucks avtomobilda buyurtma berish (drive-thru) nuqtalarida mijozlarni taniy oladigan va ularga moslashtirilgan raqamli menyu taqdim etuvchi sun'iy intellekt tizimini rejalashtirmoqda. Kompaniya bosh direktori Brayan Nikkolning so'zlariga ko'ra, bu texnologiya xaridorlarni kelishi bilanoq aniqlash va to'lovlarni osonlashtirishga qaratilgan. Shuningdek, 2027-yildan boshlab baristalarga buyurtmalarni aniqroq qabul qilishga yordam beruvchi AI modellari sinovdan o'tkaziladi. Kompaniya allaqachon ChatGPT orqali buyurtma qabul qilish va xodimlar uchun Green Dot Assist yordamchisini tatbiq etgan.

MIT Technology Review Insights so'rovnomasiga ko'ra, AIdan foydalanayotgan barcha tashkilotlar ichida atigi 16 foizi undan transformatsion natijaga erishmoqda. Respondentlarning 40 foizi o'rtacha samara, 23 foizi esa minimal yoki umuman foyda ko'rmayotganini bildirgan. Tashkilotlarning 38 foizi texnologiyani sinov (pilot) bosqichida ushlab turibdi, atigi 12 foizida AI agentlari to'liq ishga tushirilgan. Mutaxassislarga ko'ra, asosiy to'siq modellar va biznes ma'lumotlarini bog'lab turuvchi korporativ kontekst qatlamining yo'qligidir.

AI ma'lumotlar markazlarida suyuqlik orqali sovitish tizimlarini nazorat qiluvchi Omen AI startapi o'zining raqobatchisi Aquatic Labs kompaniyasini 16 million dollarga sotib oldi. Hozirda AQSHdagi ma'lumotlar markazlari chiplarni sovitish uchun yiliga 17-19 milliard gallon suv sarflamoqda va bu ko'rsatkich yaqin besh yilda uch baravarga oshishi kutilmoqda. Omen AI va Aquatic Labs texnologiyalarining birlashishi sovitish suyuqligining holati va ishqoriyligini real vaqt rejimida bitta sensor orqali tahlil qilish imkonini beradi. Birlashgan sensorlar keyingi yil boshida bozorga chiqarilishi rejalashtirilgan.

Isroilning 42AI startapi yashirin rejimdan chiqib, 62,5 million dollarlik boshlang'ich investitsiya jalb qilganini hamda inson xatti-harakatlarini oldindan aytib bera oladigan xulq-atvor dunyo modelini (behavioral world model) yaratganini e'lon qildi. Ushbu tizim o'tmishdagi harakatlarni shunchaki takrorlash o'rniga, insonlarning ichki psixologik moyilliklari va motivatsiyalarini o'rganish orqali turli sharoitlarda qanday qaror qabul qilish ehtimolini hisoblab chiqadi. Hozirda tizim 10 ta yirik moliya brokerida sinovdan o'tkazilmoqda va treyderlarning bozor tebranishlaridagi reaksiyalarini bashorat qilishga yordam bermoqda. Loyiha asoschilari kelajakda ushbu texnologiyani geyming, kiberxavfsizlik va robototexnika sohalarida ham qo'llashni rejalashtirmoqda.

Google DeepMind va Apple sobiq mutaxassislari tomonidan asos solingan Trajectory startapi Sequoia yetakchiligidagi A seriya investitsiya raundida 45 million dollar jalb qildi va bahosi 300 million dollarga yetdi. Loyihada Nvidia, Bessemer hamda Bain Capital ham ishtirok etdi. Kompaniya yuridik, moliya va tibbiyot sohasidagi texnik bo'lmagan mutaxassislarga ochiq kodli AI modellarini qimmat muhandislarsiz doimiy o'qitish (continual learning) imkoniyatini beruvchi platformani ommaga taqdim etdi. Ayni paytda platformadan Harvey, Rogo, Decagon va Nvidia kabi kompaniyalar foydalanmoqda.

Y Combinator akseleratori bosh direktori Garri Tan AI agentlardan faol foydalanishi tufayli tokenlar uchun yiliga 100 000 dan 200 000 dollargacha mablag' sarflashini ma'lum qildi. U sun'iy intellektdan ish loyihalari, dasturlash va kundalik hayotini boshqarishda keng foydalanmoqda. Tan Claude Code uchun yaratilgan 23 ta ko'nikmadan iborat 'gstack' to'plamini GitHub orqali ochiq ulashgan. Shuningdek, YC ichki operatsiyalari uchun 'Stray Light' nomli maxsus agentdan foydalanmoqda. Tanning ta'kidlashicha, shaxsiy AI agentlar ommalashishi uchun tokenlar narxi arzonlashishi zarur.

DoorDash bosh direktori Toni Syuning ma'lum qilishicha, tashqi sun'iy intellekt agentlari orqali platformada hozirgacha bor-yo'g'i bir necha yuzta buyurtma berilgan. Kompaniya 2026-yilning uchinchi choragida qariyb 1 milliardta buyurtmaga xizmat ko'rsatganini hisobga olsak, bu ko'rsatkich nihoyatda past hisoblanadi. Syuning fikricha, AI agentlari uzoq o'ylab qabul qilinadigan xaridlar uchun foydali bo'lishi mumkin, ammo taom buyurtmasi kabi oddiy jarayonlarda foydalanuvchilar to'g'ridan-to'g'ri ilovaning o'ziga kirishni afzal ko'rmoqda. Shu bilan birga, kompaniya yaqinda uchinchi tomon AI vositalari uchun Model Context Protocol (MCP) konnektorini joriy qilgan va o'zining ichki «Ask DoorDash» sun'iy intellekt xizmatida yuqoriroq faollik kuzatilmoqda.

Boom Supersonic kompaniyasi AI ma'lumotlar markazlarini quvvatlantirish uchun gaz turbinalari ishlab chiqarishga e'tibor qaratmoqda. Shu sababli uning Overture ovozdan tez uchar yo'lovchi samolyotini 2029-yilda yetkazib berish rejasi xavf ostida qoldi. United Airlines bosh direktori samolyot belgilangan muddatda tayyor bo'lmasligini ma'lum qildi. Shuningdek, kompaniya 1,25 milliard dollarlik yirik turbina shartnomasini yo'qotganiga qaramay, 2027-yildan 42 megavattli Superpower turbinalarini yetkazishni maqsad qilgan.

AQSh senatori Berni Sanders va vakil Greg Kasar 'Sun'iy superintellektni taqiqlash to'g'risida'gi yangi qonun loyihasini taqdim etdi. Hujjat insoniyatni yo'q qilish yoki hukumatni ag'darish xavfiga ega bo'lgan superintellektni ishlab chiqishni butunlay man etishni ko'zda tutadi. Qonunni buzgan AI kompaniyalari rahbarlari va mustaqil shaxslar 20 yilgacha ozodlikdan mahrum etilishi mumkin. Shuningdek, loyiha maxsus Sun'iy intellekt departamenti tashkil etilgunga qadar ilg'or modellarni ishlab chiqishni vaqtincha to'xtatishni talab qiladi.

Kaliforniya gubernatori Gevin Nyusom ma'lumotlar markazlarining elektr va suv iste'moli bo'yicha ma'lumotlarni oshkor qilishni majburiy etib belgilovchi qonunlar paketini imzoladi. Sun'iy intellekt infratuzilmasi kengayishi ortidan aholi orasida elektr tarmoqlari va suv resurslariga ortiqcha bosim tushishi haqidagi xavotirlar kuchaygan edi. Yangi qoidalar doirasida operatorlar har oylik energiya sarfi to'g'risida hisobot topshiradi hamda tarmoqqa ulanish xarajatlarini qoplash uchun alohida elektr tariflariga tortiladi. Shuningdek, qonunchilik ma'lumotlar markazlarini qayta tiklanuvchi energiyadan ko'proq foydalanishga undaydi va ularni atrof-muhit bo'yicha majburiy tekshiruvlarga bo'ysundiradi.

AQSh hukumati janubiy chegarani nazorat qilish uchun milliardlab dollar sarflab, Anduril kompaniyasining sun'iy intellektga asoslangan zamonaviy kuzatuv minoralarini o'rnatgan bo'lsa-da, tizim amalda jiddiy kamchiliklarga ega ekani aniqlandi. MIT Technology Review surishtiruviga ko'ra, 2015-yildan 2026-yil boshigacha kamida 1050 dan ortiq muhojir aynan mana shu kuzatuv minoralari qamrov hududida halok bo'lgan. Tizim odamlarni avtomatik aniqlab, chegarachilarga ogohlantirish yuborishi kerak bo'lsa-da, ko'plab holatlarda insonlar minoralardan bir necha yuz metr masofada vafot etgan va payqilmagan. Anduril'ning eng zamonaviy avtonom minoralari atrofida ham 110 dan ziyod o'lim qayd etilgan.

Tabiiy manbalardan dori vositalarini izlab topishga ixtisoslashgan Enveda biotexnologiya startapi Series E bosqichida 311 million dollar investitsiya jalb qildi. Mazkur kelishuv natijasida kompaniyaning umumiy bahosi 2 milliard dollarga yetib, so'nggi 12 oy ichida ikki barobarga oshdi. Ushbu moliyaviy raundga Catalio Capital Management yetakchilik qilgan bo'lib, Iconiq va boshqa investorlar ham ishtirok etdi. Enveda sun'iy intellektdan foydalangan holda o'simliklar va mikroblardan davolovchi moddalarni aniqlash jarayonini sezilarli darajada tezlashtiradi. Hozirda startap o'zining AI yordamida topilgan bir nechta dori vositalarini, jumladan teri kasalliklari va vaznni saqlashga mo'ljallangan preparatlarni klinik sinovlardan o'tkazmoqda.

AQSh prezidenti Donald Tramp sun'iy intellekt rivojlanishini sekinlashtirish bo'yicha chaqiriqlarni rad etib, sohani to'liq qo'llab-quvvatlashini bildirdi. U mamlakatda yangi AI kuratori («AI Tsar») tayinlanishi hamda «AI Force» tuzilmasi tashkil etilishini ma'lum qildi. Soha yetakchilari, jumladan Dario Amodey, Sem Altman va Ilon Mask xavfsizlik sababli sur'atni pasaytirishni taklif qilgan bo'lsa-da, Tramp xavotirlarni asossiz deb atadi. Uning fikricha, sun'iy intellekt AQSh YaIMning 25 foizigacha qismini tashkil qilishi va mamlakatning Xitoy ustidan yetakchiligini ta'minlashi zarur.